مصرف شکلات در قرن بیست و یکم در جهان به شدت افزایش یافته است. جذابیت این ماده غذایی بیشتر به دلیل توانایی آن در القای احساسات خوشایند و نشاط‌آور است. از دیدگاه تغذیه‌ای و دارویی، شکلات و کاکائو به دلیل اثرات آنتی‌اکسیدانی، ضدالتهابی، قلبی عروقی و متابولیکی خود با پیشگیری و درمان بیماری‌های مختلف، به ویژه چاقی، مرتبط بوده‌اند. شکلات به دلیل سطح بالای محتوای تغذیه‌ای، فواید سلامتی و محبوبیتش، توجه زیادی را در بخش غذاهای فراسودمند به خود جلب کرده است.

آیا شکلات تلخ برای شما مفید است؟

«شکلات تلخ نسبت به سایر شکلات‌های موجود در بازار مواد غذایی یا شکلات سفید، قند و چربی افزوده کمتری دارد.» پس می‌تواند مفید باشد و جایگاه ویژه‌ای دارد.

در اصل، انواع شکلات‌های موجود در بازار، شکلات سفید و شکلات تلخ مواد تشکیل‌دهنده مشابهی از جمله کره کاکائو، شکر و مواد جامد کاکائو دارند. اما درصد مواد جامد کاکائو متفاوت هستند.

ارزش غذایی شکلات تلخ بسته به درصد مواد جامد کاکائوی موجود در آن متفاوت است. به عنوان مثال، 30 گرم شکلات تلخ با ۷۰٪ تا ۸۵٪ مواد جامد کاکائو حاوی موارد زیر است:

۱۷۰ کیلوکالری انرژی

21/2 گرم پروتئین

1/12 گرم چربی

۱۳ گرم کربوهیدرات

8/6 گرم شکر

یک امتیاز دیگر: در مقایسه با سایر خوراکی‌های شیرین، شکلات تلخ حاوی فیبر است. «در هر 30 گرم شکلات تلخ، حدود چهار گرم فیبر وجود دارد.»

شکلات تلخ همچنین سرشار از مواد معدنی مهم مانند موارد زیر است:

آهن

منیزیم

روی

مس

فسفر

فواید شکلات تلخ برای سلامتی

1. ممکن است از قلب شما محافظت کند

شکلات تلخ در مقایسه با سایر شکلات‌ها، حاوی دو تا سه برابر ماده جامد کاکائو غنی از فلاوانول است. فلاوانول‌ها، نوعی پلی‌فنول هستند که برای سلامت قلب فواید زیادی دارند. فلاوانول‌ها با تولید اکسیدنیتریک باعث اتساع رگ‌ها شده و جریان خون را بهبود می‌بخشند که در نهایت می‌توانند فشارخون را کاهش دهند.

تحقیقات نشان می‌دهند که یکی دیگر از راه‌هایی که شکلات تلخ می‌تواند به سلامت قلب شما کمک کند، کاهش کلسترول بد (LDL) و افزایش کلسترول خوب (HDL) می‌باشد.

۲. ممکن است عملکرد مغز را بهبود بخشد

اگر به دنبال بهبود تمرکز و حافظه و همچنین توانایی یادگیری خود هستید، شکلات تلخ به وسیله فلاوانول‌ها می‌تواند به شما کمک کند. علاوه بر این، برخی معتقدند که شکلات تلخ می‌تواند به پیشگیری از بیماری آلزایمر و پارکینسون کمک کند. پس اگر به طور منظم شکلات تلخ در رژیم غذایی خود داشته باشید، ممکن است احتمال ابتلا به زوال عقل را کاهش دهد.

۳. ممکن است به مدیریت دیابت کمک کند

اگرچه تحقیقات بیشتری مورد نیاز است، دانشمندان همچنین شواهدی یافته‌اند که نشان می‌دهد شکلات تلخ می‌تواند حساسیت به انسولین را افزایش دهد. در حالی که میزان قند در شکلات تلخ می‌تواند متفاوت باشد، به طور کلی، قند آن (حدود ۱۰ تا ۲۰ گرم) کمتر از سایر انواع شکلات‌های بازار است.

۴. ممکن است از پوست شما در برابر آسیب آفتاب محافظت کند

فلاوانول‌های موجود در شکلات تلخ همچنین ممکن است جریان خون به پوست شما را بهبود بخشیده و از آن در برابر آسیب آفتاب محافظت کنند. مطالعات نشان داده‌اند که خوردن شکلات تلخ ممکن است پوست شما را از اثرات اشعه ماوراء بنفش (UV) محافظت کند.

۵. ممکن است خلق و خوی شما را بهبود بخشد

خبر خوب: اگر بعد از خوردن شکلات تلخ احساس بهتری دارید، یک دلیل علمی برای آن وجود دارد. شکلات تلخ مدت‌هاست که با احساس لذت و خوشی مرتبط دانسته شده است. پلی‌فنول‌های موجود در شکلات تلخ، کورتیزول را که هورمون استرس است، کاهش می‌دهند. در واقع، تحقیقات نشان می‌دهد که شرکت‌کنندگانی که روزانه شکلات تلخ ۸۵٪ مصرف می‌کردند، خلق و خوی کلی بهتری نسبت به دیگران که شکلات با کاکائوی کمتر مصرف می‌کنند یا شکلات مصرف نمی‌کند، داشتند.

خطرات احتمالی

در درصدهای بالاتر، شکلات تلخ طعم تلخی دارد و حاوی کافئین بیشتری است. کافئین می‌تواند رفلاکس یا سوزش سر دل را تشدید کند. پس، اگر به کافئین حساسیت دارید یا به دلیل محرک بودن آن نمی‌خواهید کافئین مصرف کنید، باید از شکلات تلخ دوری کنید. اما بدانید، مقدار کافئین موجود در شکلات تلخ بسیار کمتر از مقداری است که در قهوه پیدا می‌کنید.

شکلات تلخ همچنین حاوی مقدار متوسطی چربی اشباع شده است، نوعی که با کلسترول بالا مرتبط است. اما تصور می‌شود که فواید محافظت از قلب فلاوانول‌ها بر مضرات چربی اشباع شده در شکلات تلخ غلبه می‌کند.

انتخاب سالم‌ترین شکلات تلخ

ممکن است به راحتی از بین گزینه‌های مختلف شکلات تلخ سردرگم شوید. اما نکات زیر را برای انتخاب صحیح در نظر بگیرید:

درصد بالاتری را انتخاب کنید. درصد کاکائوی جامد می‌تواند بر میزان فواید شکلات تلخ تأثیر بگذارد. هرچه درصد کاکائوی جامد بیشتر باشد، فلاونوئیدها بیشتر و قند کمتری دارد. اگر شکلات تلخ ۷۵٪ یا ۸۰٪ مصرف کنید، قند افزوده کمتری نسبت به شکلات تلخ ۵۰٪ خواهید داشت.

برای طعم آن آماده شوید. به دلیل طعم قوی آن، شکلات تلخ مسلماً یک طعم خاص دارد. وقتی برای اولین بار شکلات تلخ می‌خورید، معمولاً آن را دوست ندارید. در این صورت، توصیه می‌شود با شکلات تلخ کم‌تلخ‌تر شروع کنید و به تدریج آن را افزایش دهید. پس، با شکلات تلخ ۵۰٪ شروع کنید و سپس به ۶۵٪ و سپس ۷۰٪ برسید و به تدریج آن را افزایش دهید.

برچسب را بخوانید. به برچسب مواد غذایی نگاه کنید تا مطمئن شوید که در هر وعده کمتر از ۸ گرم قند دارد. به طور کلی، باید مطمئن شوید که اولین ماده تشکیل‌دهنده کاکائو است. شما لازم است مطمئن شوید که مواد افزودنی زیادی دریافت نمی‌کنید.

نکته آخر: آیا شکلات تلخ سالم است؟

مانند هر خوراکی شیرین دیگری، اعتدال کلید ماجرا است.

یک تصور غلط اغلب این است که خب، شکلات تلخ برای من خوب است، بنابراین می‌توانم هر چقدر که می‌خواهم بخورم. درست است که فوایدی برای شکلات تلخ وجود دارد، اما آن‌ها به اندازه کافی قانع‌کننده نیستند که بگوییم حتماً باید آن را در رژیم غذایی خود بگنجانید. این میان‌وعده، یک غذای پرکالری است. قطعاً چیزی است که باید در حد اعتدال از آن لذت برد.

اندازه توصیه شده برای مصرف شکلات تلخ بین ۳۰ تا ۶۰ گرم در روز است. این مقدار شکلات بیشتر از آن چیزی است که فکر می‌کنید. به عنوان مثال، 30 گرم معادل سه مربع نازک شکلات است که از یک تخته بزرگتر جدا شده است.

"دکتر محمد علی محسن‌پور" دکترای تخصصی تغذیه، گروه تغذیه جامعه، دانشکده تغذیه و علوم غذایی دانشگاه علوم پزشکی شیراز